Author: @admin

On October 16 of this year, the Tashkent City Territorial branch of the Association of Disabled People of Uzbekistan conducted public control over the creation of a barrier-free environment for voters with disabilities at polling stations in Tashkent on the eve of the parliamentary elections to be held on October 27, 2024.

During the monitoring, the conditions created during the electoral process for people with disabilities were studied and a number of shortcomings were identified. In order to eliminate the existing shortcomings, the Tashkent City Territorial Administration of the Association of Disabled People of Uzbekistan gave suggestions and recommendations to the heads of polling stations.

Жамоатчилик назорати давлат органлари ва ташкилотлари фаолиятининг очиқлиги, ҳисобдорлиги ва самарадорлигини оширишга хизмат қилиши билан давлат учун катта аҳамиятга ега. Жамоатчилик назоратини асосий вазифалари куйидагилардан иборат:

Демократияни мустаҳкамлаш: Жамоатчилик назорати фуқароларга қарорлар қабул қилишда иштирок етиш ва давлат ресурсларини бошқаришга таъсир ўтказиш имконини беради. Бу ҳокимиятнинг ҳаракатлари устидан назоратни таъминлайдиган демократиянинг муҳим елементидир.

Ошкоралик ва ҳисобдорлик: Фуқаролар ва жамоат ташкилотлари давлат органлари фаолиятини жамоатчилик назоратини утказиши оркали, коррупсия, маблағлардан суиистеъмол ва самарасиз фойдаланиш ҳолатларини аниқлашлари мумкин. Бу суиистеъмол қилиш еҳтимолини камайтиради ва давлат оргинларига ишончни оширади.

Бошқарув самарадорлиги: Жамоатчилик назорати туфайли ҳокимият органлари фуқаролардан фикр-мулоҳазаларни олади, бу еса кўрсатилаётган хизматлар сифатини яхшилаш ва ресурсларни бошқаришни оптималлаштиришга ёрдам беради.

Фуқароларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш: Жамоатчилик назорати фуқароларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишга ёрдам беради, айниқса давлат органлари ўз вазифаларини бажармаган ёки қонунбузарлик қилганда.

Коррупсияга қарши кураш: Ошкоралик ва жамоатчилик назорати коррупция ва мансаб ваколатларини суиистеъмол қилишга қарши курашда муҳим восита ҳисобланади.

Шундай қилиб, жамоатчилик назорати янада очиқ ва адолатли давлат бошқаруви учун шароит яратишга ёрдам беради, шунингдек, фуқароларнинг давлат органларига ишончини оширади.

«Фуқаролик жамияти институтларини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» ги 26.08.2024 йилдаги Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонида фуқаролик жамияти институтларини давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг олтита асосий йўналишлари  белгиланган, шулардан битаси «фуқаролик жамияти институтлари томонидан давлат ва жамият ҳаётининг барча соҳаларини ривожлантиришга кўмаклашиш йўлида таъсирчан жамоатчилик назорати олиб борилишини рағбатлантириш» этиб белгиланган.

Фармонга мувофиқ, Адлия вазирлиги уч ой муддатда Ўзбекистон Республикасининг “Жамоатчилик назорати тўғрисида”ги Қонунини жамоатчилик назорати механизмларини янада кенгайтириш нуқтаи назаридан такомиллаштириш бўйича қонун лойиҳасини Вазирлар Маҳкамасига киритилиши. Қонун лойиҳасида қуйидагилар назарда тутилсин деб белгиланган:

• жамоатчилик назоратининг илғор хорижий тажрибага асосланган таъсирчан шакллари;
• жамоатчилик назоратининг ҳар бир шаклини амалга ошириш механизми ва тартиб-таомиллари;
• жамоатчилик назоратининг натижаларига кўра якуний ҳужжатларни расмийлаштириш, жамоатчилик назорати объектига киритиш ва уларни кўриб чиқишнинг аниқ тартиби ва муддатлари;

Хорижий тажрибада жамоатчилик назоратини куйдаги самарали таъсирчан шакллари мавжуд:

1. Жамоатчилик эшитуви ва муҳокамалари

Жамоатчилик эшитуви – бу давлат органлари ўз фаолияти, режалари ёки лойиҳаларини тақдим етадиган, фуқаролар ўз саволларини ва таклифларини бериш ёки ўз фикрларини билдириш имкониятига ега бўлган оммавий муҳокама шаклидир.

2. Мониторинг ва кузатув

Мониторинг – бу давлат органлари фаолиятини тизимли равишда кузатиш. Бунга давлат органларининг ишини мониторинг қилиш, сайловларни ўтказиш, бюджет маблағларидан фойдаланиш, инсон ҳуқуқларига риоя қилиш ва бошқалар киради.

3. Фуқароларнинг мурожаатлари ва шикоятлари

Фуқаролар давлат органларининг ҳуқуқбузарликлари ёки самарасиз фаолияти тўғрисида давлат органларига ариза ва мурожаат қилишлари мумкин. Бу фуқаролар учун ҳокимият фаолиятини назорат қилишнинг енг қулай усулларидан биридир.

 

4. Жамоатчилик текширувлари

Жамоатчилик текширувларида давлат муассасаларда қонунлар, қоидалар ва қоидаларга риоя етилишини текширилади, ушбу текширувларга фуқаролар ва жамоат ташкилотлари жалб қилинади. Масалан, шифохоналарда, таълим муассасаларида, корхоналарда ва ҳоказоларда ўтказилган текширувлар қонунбузарлик ва камчиликларни аниқлашга ёрдам беради.

5. Оммавий ҳисоботлар

Давлат ва ҳокимият органлари ўз фаолияти, бюджет маблағларининг сарфланиши ва лойиҳаларнинг амалга оширилиши тўғрисида ҳисоботларни еълон қилишлари шарт. Фуқаролар ушбу ҳисоботларни кўриб чиқишлари ва агар қонунбузарликлар аниқланса, тушунтиришларни талаб қилишлари ёки яхшилаш бўйича таклифлар киритишлари мумкин.

6. ОAВ ва ижтимоий тармоқлардан фойдаланиш

Оммавий ахборот воситалари ва ижтимоий тармоқлар жамоатчилик назоратда муҳим рол ўйнайди. Журналистлар ва фаоллар давлат органларида ҳуқуқбузарликлар, коррупция ва бошқа муаммолар ҳақидаги маълумотларни ошкор қилишлари мумкин. Ижтимоий тармоқлар ахборотни тезда тарқатиш ва жамоатчилик муҳокамасини талаб қиладиган масалаларга еътиборни қаратиш имконини беради.

7. Жамоатчилик кенгашлари ва комиссиялари

Давлат бошқаруви органлари ҳузуридаги Жамоатчилик кенгашлари – давлат бошқаруви масалалари бўйича қарорларни муҳокама қилиш ва ишлаб чиқишда иштирок етувчи фуқаролик жамияти вакилларидан иборат гуруҳлар. Бундай кенгашлар давлат органларининг қонунчилик ташаббуслари, дастурлари ва ҳаракатларини баҳолаши мумкин.

8. Aхборот сўровлари (Aхборотдан фойдаланиш ҳуқуқи)

Aхборотни оммавий ахборотдан фойдаланиш тўғрисидаги қонунга асосан сўровлар орқали олиш механизми фуқаролар ва жамоат ташкилотларига давлат органлари фаолияти тўғрисидаги маълумотларни олиш имконини беради. Бу давлат фаолиятининг шаффофлигини назорат қилишнинг енг самарали воситаларидан биридир.

9. Петиция ва ташаббуслар
10. Фуқаролар турли масалалар бўйича жамоатчилик фикрини билдириш учун питиция орқали фойдаланишлари мумкин. Баъзи мамлакатларда расмий петициялар маълум миқдордаги имзоларга еришса, қонунчилик муҳокамасига сабаб бўлиши мумкин.

 10.Коррупцияга қарши ташаббуслар

Кўплаб ташкилотлар ва ташаббуслар коррупсияга қарши курашда тергов ўтказиш, коррупция схемаларини жамоатчиликка фош етиш ва қонунчиликка ўзгартириш киритиш учун лоббичилик қилиш каби механизмлардан фойдаланган ҳолда иштирок етмоқда.

11. Жамоатчилик маслаҳатлашувлари

Муҳим қарорлар қабул қилишдан олдин давлат оргинлари жамоатчилик билан маслаҳатлашишлари мумкин. Бу фуқароларга жамият манфаатларига дахлдор муҳим масалалар бўйича ўз таклиф ва мулоҳазаларини билдириш имконини беради.

12. Фуқаролик аудити

Фуқаролик аудити – бу давлат маблағлари ҳисобидан амалга ошириладиган лойиҳаларни мустақил кўриб чиқиш. Фуқаролар ёки жамоат ташкилотлари аудиторлари лойиҳаларнинг харажатлари ва натижалари тўғрисидаги маълумотларни таҳлил қиладилар.

13. Мустақил тадқиқотлар ва жамоатчилик фикрини ўрганиш

Жамоат ташкилотлари давлат органлари фаолиятини, давлат дастурларини баҳолаш ёки ижтимоий аҳамиятга ега муаммоларни аниқлаш мақсадида мустақил тадқиқот ва сўровлар ўтказиши мумкин. Бу маълумотлар ҳукумат сиёсатидаги ўзгаришлар ва яхшиланишларни лобби қилиш учун ишлатилади.

14. Қонун лойиҳаларининг жамоатчилик экспертизаси

Жамоатчилик экспертизаси қонун ижодкорлиги жараёнига фуқаролар ва жамоат ташкилотларини жалб етади, бу еса қонунларнинг қонунийлигини оширади. Жамоатчилик экспертизаси фуқароларнинг турли гуруҳлари, шу жумладан, айрим қонунларни қабул қилишдан азият чекаётганларнинг фикрларини ҳисобга олишга ёрдам беради. Бу жамиятнинг турли қатламлари манфаатларини мувозанатлаштиради ва камситиш ёки адолациз қоидаларнинг қабул қилинишининг олдини олади. Жамоатчилик експертизаси қонун лойиҳаларининг иқтисодий ва ижтимоий оқибатларини баҳолашга ёрдам беради. Жамоатчилик экспертизаси тартиби ҳокимият, фуқаролар ва турли жамоат гуруҳлари ўртасида мулоқот учун платформа яратади.

Ушбу механизмлар жамоатчиликнинг қарорлар қабул қилинишига таъсир кўрсатишига, ҳокимият ва давлат ташкилотларининг ҳаракатларини назорат қилишга, шунингдек, жамият ҳаётининг барча иштирокчиларининг очиқлиги ва жавобгарлиги даражасини оширишга ёрдам беради.

Ўзбекистон ногиронлар Ассоциация 

Раиси Ойбек Исоқов

 

 

Civil society: the key to democratic change and social progress
Support and development of civil society play a key role for the state for several reasons:
1. Strengthening democracy: Civil society promotes active citizenship, which is important for democracy. It helps people participate in the decision-making process and defend their rights.
2. Social stability: The development of civil society helps reduce social tensions and conflicts by providing a platform for dialogue and problem-solving.
3. Control over the authorities: Civil society organizations can serve as a mechanism of public control, monitoring the actions of the authorities and protecting the interests of citizens.
4. Support for social justice: Civic initiatives often focus on protecting the rights of vulnerable groups, which contributes to a more just and inclusive society.

5. Development of local communities: Civil society promotes active participation of local communities in solving their problems, which leads to more sustainable and targeted development of the country.
6. Building trust: Supporting civil initiatives helps build trust between the State and society, which is important for effective interaction and cooperation.
In order to ensure the implementation of the new version of the Constitution of the Republic of Uzbekistan, the Strategy "Uzbekistan – 2030" and the Concept of Civil Society Development in 2021-2025, the Decree of the President of the Republic of Uzbekistan "On measures to further improve the system of state support for civil society institutions"was issued on 26.08.2024. This document identified six key areas of support for civil society institutions:
1. further increase in the activity of civil society institutions in the life of the state and society, full use of their potential in the development of socio-economic, cultural, spiritual and humanitarian spheres;
2. support the implementation of initiatives aimed at the interests of society and the real needs of the population, as well as aimed at solving urgent problems that persist on the ground;
3. further development of mutually beneficial social partnership between state bodies and civil society institutions;
4. promotion of effective public control by civil society institutions on the way to promoting the development of all spheres of state and society life;
5. establishing links between civil society institutions and compatriots abroad and strengthening cooperation with their foreign associations;
6. strengthening the material and technical base of civil society institutions and creating favorable organizational and legal conditions for them to carry out their activities.
We will analyze several areas of support for civil society institutions.
1. Further development of mutually beneficial social partnership between state bodies and civil society institutions is a very important direction, since without social partnership, non – governmental non-profit organizations(NGOs) with state organizations will not be able to fully protect the rights and interests of their members. Social partnership between non-profit and government organizations is significant and brings many benefits:
1. Sharing resources and knowledge: The partnership allows non-profit organizations to gain access to the resources and expertise of government agencies, and the state-to take into account the needs of society and develop more effective development programs.
2. Sustainable development initiatives: Joint projects contribute to a more sustainable and long-term development of social initiatives, which in turn leads to an improvement in the quality of life of citizens.
3. Improved public oversight: Non-profit organizations can monitor and evaluate public policy programs, which provides greater transparency and accountability.
4. Solving social problems: Partnership allows you to respond more effectively to current social problems, using an integrated approach and combining the efforts of various sectors of society.
5. Creating a supportive social environment: Working together helps build a more inclusive and cohesive society, promoting social justice and respect for human rights.
6. Innovations and new approaches: Non-profit organizations often offer non-standard solutions and innovative approaches to solving social problems, which can be useful for government agencies.
7. Promoting civic engagement: Partnership promotes active citizen engagement in social processes, which strengthens civil society and democratic institutions.
In order to develop social partnership between non-governmental non-profit organizations and state bodies, the Presidential Decree establishes the procedure according to which::

Public funds that have not had a monetary turnover in their bank accounts within one calendar year shall conduct an audit of their activities in this calendar year on a voluntary basis;
Every year, ministries and departments organize competitions to provide social contracts to civil society institutions at the expense of extra-budgetary funds. At the same time, competitions are focused on solving the most pressing problems in the field of human rights protection, creating an irreconcilable environment to corruption, as well as in the field of education, medicine, ecology, construction, transport, public utilities, employment, social services and others.;
At least once a year, ministries, departments, the Council of Ministers of the Republic of Karakalpakstan, regional khokimiyats and the city of Tashkent hold an open dialogue with representatives of sectoral and regional civil society institutions;
Civil society institutions are granted the right to submit proposals to the interested state body on obtaining state social orders for the implementation of initiative projects that provide for effective solution of problems existing in the relevant spheres and sectors of the economy. At the same time, in the event of a positive assessment of the initiative project by the public council under the state body in accordance with the established procedure, it is allowed to provide it to the initiator at the expense of extra-budgetary funds of the state social order body by concluding a direct contract up to a thousandfold of the basic estimated amount.

These provisions of the Presidential Decree promote the development of social partnership between non-governmental non-profit organizations and state bodies by creating mechanisms for implementing social orders. I always keep repeating that the best thing that governments can do for NGOs is to establish a dialogue between non-governmental non-profit organizations and government agencies.

2. Strengthening the material and technical base of civil society institutions and creating favorable organizational and legal conditions for the implementation of activities.
Currently, NGOs face two main problems in their activities: the lack of office space and the lack of funding for their activities. In recent years, the State has taken certain measures to assist NGOs in solving these two problems. In particular, in the city of Tashkent, the Republic of Karakalpakstan and in the regional centers of the regions of the Republic of Uzbekistan, NGO houses have been established, and the parliamentary Fund under the Oliy Majlis and its regional branches allocate state subsidies, social orders and grants for NGOs to financially support their activities. Of course, these measures may not cover all NGOs, and other measures to support the activities of NGOs should also be considered. This applies primarily to NGOs operating in socially significant areas, such as protecting the rights of persons with disabilities, the rights and interests of children and youth, veterans and pensioners. One of these measures of support could be the exemption from payment of rent and utilities to NGOs of persons with disabilities, children and veterans who rent premises belonging to state bodies. These costs could be compensated from the budgets of local authorities and other state organizations. Also, one of the most effective support measures can be the mechanism of public procurement of goods and services produced by enterprises of persons with disabilities created under NGOs, in fact, these are social enterprises that help the state solve employment issues for persons with disabilities. Based on the goals set out in the Presidential Decree, there is a need to develop a long-term "Strategy for State Support of Civil Society Institutions".
This strategy could include the following:
measures to support civil society institutions:

Financial support: Providing grants, subsidies, and tax incentives to non-profit organizations and initiatives.

Information support: Create platforms for sharing information about best practices, successful projects, and funding opportunities.

Organization of trainings, seminars and master classes to improve the skills of NGO employees and activists.

Legal support: Development and implementation of legislation protecting the rights and freedoms of NGOs, as well as simplification of registration and reporting procedures.

Cooperation in the framework of social programs: Involving NGOs in the implementation of state programs and projects, which allows them to use their expertise and resources.

Support for initiatives at the local level: Encouraging local authorities to cooperate with NGOs to solve social and environmental problems in the regions.

Creation of dialogue platforms: Establishing mechanisms for dialogue between the State and civil society institutions to discuss topical issues and jointly search for solutions.

These measures can significantly strengthen civil society institutions and promote their more active participation in society.

Chairman of the Association of Disabled People
Isakov Oybek Yusufbekovich.

С 14 сентября по 6 октября, впервые в истории, в трех городах Узбекистана, Ташкенте, Бухаре и Андижане прошел Чемпионат мира ФИФА по футзалу.Это было первое мероприятие ФИФА в Центральной Азии. В последние годы ФИФА проводит все свои турниры на принципах инклюзивности. ФИФА стремится создать инклюзивную среду, в которой каждый человек, независимо от его физических возможностей, может принять участие и внести свой вклад в важное событий