Ўзбекистон ногиронлар Ассоциациясида 2022-йилда амалга оширилган ишлар якунлари сарҳисоб қилинди!

Ушбу анжуманда Ўзбекистон ногиронлар ассоциацияси раиси Ойбек Исоқов келгусида иш сифатини ошириш бўйича ўз ассоциациясида амалга оширилиши лозим бўлган қатор мақсад ва режалар ҳақида фикр билдирди.

Анжуманда Ўзбекистон ногиронлар Ассоциациясининг 2023 йилга мўлжалланган иш режасини тасдиқлаш, ҳудудий бошқармалар тўғрисидаги низомни янги таҳрирда кўриб чиқиш, Тошкент шаҳар ҳудудий бўлинмасини ташкил етиш каби қатор мавзулар ҳам муҳокама қилинди. Ўзбекистон ногиронлар Ассоциациясига аъзо бўлиш тўғрисидаги аризаларни кўриб чиқиш.


Жорий йилнинг 3 Май куни БМТнинг қўшма дастурини амалга ошириш бўйича гибрид форматда йиғилиш бўлиб ўтди

"Ижтимоий хизматлар кўрсатишни ўзгартириш: Ўзбекистонда болалар, ёшлар ва ногирон аёллар ҳуқуқларига асосланган ёндашувни жорий етиш" ва 2022 йил якунлари ва келгусида амалга ошириш режалари.

Ташкилотчилар: Ўзбекистон Республикаси ҳукумати ЮНИСЕФ, ОҲЧР, УНФПА, БМТТД ва ногиронлар ташкилотлари билан ҳамкорликда

Йиғилишда ўтган йил якунлари бўйича маърузалар тингланди ва дастурни амалга оширишнинг кейинги режалари, ногиронлик сиёсати, дастурларни ишлаб чиқишда миллий шерикларнинг ваколатларини ошириш, инсон ҳуқуқлари бўйича миллий институтлар ва фуқаролик жамияти ташкилотлари муҳокама қилинди. БМТ шартномаси ва устав органлари, шу жумладан ногиронлар, ҳуқуқлар қўмитасига йиғиш, таҳлил қилиш, таққослаш ва ҳисобот бериш соҳасидаги имкониятларини кенгайтириш вазифаси қўйилди.




БМТнинг ногиронлар ҳуқуқлари тўғрисидаги конвентсиясини ратификатсия қилиш ва амалга ошириш жараёнида ННТларнинг роли.

Сўнгги пайтларда мамлакатимизда ногиронлар ҳуқуқларига тобора кўпроқ эътибор қаратилмоқда. Бу кўп жиҳатдан 2006 йилда Ўзбекистон 2009 йилда имзолаган БМТнинг ногиронлар ҳуқуқлари тўғрисидаги Конвенциясининг пайдо бўлиши билан боғлиқ. Ҳозирги кунда Конвенцияни ратификация қилишга тайёргарлик кўриш бўйича Давлат даражасида ишлар олиб борилмоқда.

Расмий статистик маълумотларга кўра, республикада 780 минг ногирон яшайди.

Ногиронлар ҳаётида қуйидаги қийинчиликларга дуч келишади:

- Инфратузилмага киришнинг этишмаслиги

- Хизматлар ва маълумотларга киришнинг этишмаслиги

- Бандлик билан боғлиқ қийинчиликлар, ногиронларни бандлик соҳасида камситиш

Таълим олиш имкониятини чеклаш ва ижтимоий-маданий ва спорт эҳтиёжларини қондириш

- Лси / институционализация изоляцияси

- Жамиятнинг стереотиплари ва тамғалари (тиббий ва хайрия ёндашувлари)

- Ногиронлар ва уларнинг ташкилотларини жамоат ва давлат дастурлари ва стратегияларини ишлаб чиқишга жалб қилмаслик.

- Ногиронлар ҳаётининг барча соҳаларини қамраб оладиган тўлиқ статистиканинг йўқлиги

- Жамият ҳаётининг барча соҳаларига қўшилмаслик

- Ногиронлар жамоат ташкилотларининг молиявий беқарорлиги

- Ногиронлар жамоат ташкилотларининг ташкилий салоҳиятининг пастлиги

-Ногиронларнинг жамоат ташкилотларини қарорларни қабул қилиш даражасида, шунингдек сиёсий жараёнларга жалб қилмаслик.

- Ногиронлар, ногиронлар ва ногиронларнинг ҳуқуқлари тўғрисида жамиятнинг барча қатламлари, шу жумладан оилаларда, ногиронларга хизмат кўрсатадиган тузилмаларда маълумотларнинг паст даражаси.

Жаҳон Соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотларига кўра, ҳар бир мамлакат аҳолисининг камида 10-15% ногирон фуқаролардир. Кўпгина мамлакатларда ногиронлар камситишларга дуч келишади, уларнинг имкониятлари эътиборсиз қолдирилади ва қобилиятлари кам баҳоланади. Улар керакли таълим ва соғлиқни сақлаш хизматларини олмайдилар ва улар жамият ҳаётидан четлаштирилади. БМТнинг ногиронлар ҳуқуқлари тўғрисидаги Конвенцияси ушбу муаммоларга жавобдир. Конвенция ҳукумат учун ногирон фуқаролар бошқа фуқаролар билан тенг равишда ўз ҳуқуқларидан фойдаланишлари учун нима қилиш кераклигини кўрсатадиган" йўл харитаси " дир.

Ушбу Конвенцияда назарда тутилган ҳуқуқлар янги ҳуқуқлар эмаслигини тушуниш муҳимдир. Булар инсон ҳуқуқлари Умумжаҳон декларациясида, иқтисодий, ижтимоий ва маданий ҳуқуқлар тўғрисидаги халқаро Пактда, бола ҳуқуқлари тўғрисидаги Конвенцияда ва Ўзбекистон ратификация қилган ва амалга ошираётган бошқа халқаро шартномаларда мустаҳкамланган инсон ҳуқуқларидир. Конвенция ногиронларга нисбатан барча тоифадаги ҳуқуқларни қандай қўллаш мумкинлигини тушунтиради ва белгилайди, ногиронларга ўз ҳуқуқларини самарали амалга оширишга имкон берадиган ўзгаришларни талаб қиладиган соҳаларни ва уларнинг ҳуқуқлари бузилган ва инсон ҳуқуқлари механизмларини кучайтириш зарур бўлган соҳаларни белгилайди. Конвенциянинг мақсади ногиронларнинг ҳуқуқларини батафсил белгилаш ва уларни амалга ошириш тартибини белгилашдан иборат. Конвенция энди соғлиғининг бузилишида пастлик ёки иллат кўрилганда, одамнинг "нотўғри" эканлигига эътибор қаратмайди. Аксинча, ногиронлик муаммоси Конвенцияда "жамият патологияси сифатида" кўриб чиқилади, яъни.жамиятларнинг барчани истисносиз қамраб ололмаслиги ва индивидуал фарқларни ўзлаштира олмаслиги натижасида. Конвенция биздан бошқача ёндашувни талаб қилади. Ногиронлик инсоннинг нуқсони эмас, балки экологик тўсиқларни яратадиган ва сақлайдиган ижтимоий муҳитдаги нуқсондир. Ногиронлик тайинланиши ва индивидуал реабилитация режасини олиши керак бўлган одам эмас, айнан бизнинг уйларимиз, транспортимиз, таълим тизимимизга ногиронлик даражаси берилиши ва реабилитация воситалари билан жиҳозланиши керак. Мамлакат тараққиётида кўплаб юртдошларимизнинг салоҳиятидан фойдалана олмаслигимиз жамиятнинг айби.

БМТнинг ногиронлар ҳуқуқлари тўғрисидаги Конвенциясининг асосий фалсафаси инклюзив жамият яратишдир. Яъни, барча фуқаролар ўз ҳуқуқларидан фойдаланиш учун тенг имкониятларга эга бўладиган шундай жамиятни яратиш.

Умуман Ўзбекистон қонунчилиги ногиронларнинг ҳуқуқларини етарли даражада таъминлайди ва глобал ўзгаришларни талаб қилмайди, аммо афсуски, қонунлар ўзининг амалий қўлланилишини топа олмайди, Конвенсияни ратификация қилиш ногиронларнинг ҳуқуқларини ҳурмат қилишга қаратилган ички қонунчиликни амалга оширишда катализатор бўлади.

Иф wе wант то импрове тҳе қуалитй оф лифе оф пеопле wитҳ дисабилитиес, ас wелл ас то инволве анд инcлуде тҳем ин тҳе лифе оф соcиетй, тҳен wе муст адвоcате фор тҳе ратифиcатион оф тҳе УН Cонвентион он тҳе Ригҳц оф Персонс wитҳ Дисабилитиес.

Конвенция ратификация қилингандан сўнг, ишнинг иккинчи қисми бошланади: Конвенцияни миллий қонунчиликка татбиқ этиш ва қонунчиликни Конвенция талабларига мувофиқлаштириш. Конвенцияни амалга ошириш жараёни узоқ даврни қамраб олади. Бу кўплаб давлат ва жамоат тадбирларини, аҳоли ўртасида кенг тушунтириш ва маърифий кампанияни ва ногиронларнинг жамоат ташкилотлари вакилларини ўз бизнесига мутахассис сифатида фаол, эҳтимол янада масъулиятли жалб қилишни талаб қилади. Конвенция ратификация қилингандан сўнг, ногиронларнинг жамоат ташкилотлари Конвенциянинг 33, 34, 35-моддалари қоидаларига мувофиқ БМТнинг ногиронлар ҳуқуқлари бўйича қўмитасига Конвенциянинг бажарилиши тўғрисида муқобил ҳисоботларни тақдим этадилар ва унинг бажарилишини назорат қилишда иштирок этадилар. Бу эрда ногиронларнинг манфаатларига дахлдор ўз ҳужжатлари лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва таклиф қилиш, Қонунчилик ва қонуности ҳужжатларини қайта кўриб чиқиш ташаббускори бўлиши мумкин ва бўлиши керак бўлган ногиронларнинг жамоат ташкилотлари учун кенг фаолият майдони очилади.

Айни пайтда ногиронларнинг жамоат ташкилотлари учун Қонунчилик ва амалиётни Конвенция қоидаларига мувофиқлаштириш мақсадида уларнинг фаолиятини фаоллаштириш биринчи ўринга чиқмоқда. Шу нуқтаи назардан, қонун чиқарувчи ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органи ходими устувор вазифа сифатида қандай ҳаракатларни амалга ошириши кераклигини аниқ тушуниш учун ногиронлар ҳуқуқларининг бузилиши ва амалдаги қонунчиликнинг ҳолатини таҳлил қилиш зарур. уни ратификация қилиш қонунчилигимизга муваффақиятли татбиқ этилмоқда.

Конвенциянинг муқаддимасида айтилишича "... ногиронлар стратегия ва дастурларга, шу жумладан уларга бевосита тегишли бўлган қарорларни қабул қилиш жараёнларида фаол иштирок этишлари керак" Принципни амалга ошириш учун "Бизсиз биз ҳақимизда ҳеч нарса йўқ" "Бизсиз биз ҳақимизда ҳеч нарса" Қонунчилик даражасида ногиронларнинг жамоат ташкилотларини ногиронлар ҳаёти билан боғлиқ ҳар қандай масалаларни ҳал қилишга жалб қилиш мажбуриятини мустаҳкамлаш, бундай иштирок этишнинг аниқ механизмларини ишлаб чиқиш ва белгиланган меъёрларни бузганлик учун жавобгарликни жорий этиш учун зарурдир.

БМТнинг ногиронлар ҳуқуқлари тўғрисидаги Конвенсиясини ратификация қилиш ва уни амалга ошириш учун зарур шарт-шароитларни яратиш мақсадида ногиронларнинг жамоат ташкилотлари Ўзбекистонда фуқаролик жамияти тарихида биринчи марта мустақил равишда БМТ Конвенсиясини амалга ошириш бўйича лойиҳа, Миллий ҳаракатлар режасини ишлаб чиқдилар ногиронларнинг ҳуқуқлари тўғрисида.Миллий ҳаракат режасининг ишлаб чиқилган лойиҳаси ногиронлар ҳаётининг барча соҳаларини қамраб олган 111 дан ортиқ банддан иборат.

Ишлаб чиқилган лойиҳа таҳлил қилиш ва таклифлар киритиш учун тегишли вазирлик ва идораларга тақдим этилди. Деярли барча тегишли вазирликлар ҳужжат лойиҳасига ижобий муносабатда бўлишди ва ўз таклифларини билдиришди, улар НАП лойиҳасини якунлашда ҳисобга олинди.

Миллий ҳаракатлар режасининг амалга оширилиши БМТнинг ногиронлар ҳуқуқлари тўғрисидаги Конвенциясини амалга ошириш ва ратификация қилиш учун шароит яратади, хусусан:

1. Ҳозирги кунда Конвенцияда амалдаги қонунчиликда "ногиронлик асосида камситиш" (2-модда), "оқилона турар жой" (2-модда), "универсал дизайн" (2-модда), "мулоқот", "тил" (2-модда)каби тушунчалар мавжуд эмас., "инклюзив таълим "(24-модда), "ҳабилитация" (26). Имо-ишора тилидан фойдаланиш ҳолати ва кўлами аниқланмаган. "Ногиронларни ижтимоий ҳимоя қилиш тўғрисида" ги қонунда белгиланган ногироннинг таърифи Конвенцияда белгиланган таърифдан фарқ қилади. ва ҳоказо. Миллий қонунчиликни Конвенция қоидаларига мувофиқлаштириш ва ногиронларни ижтимоий ҳимоя қилишнинг меъёрий-ҳуқуқий базасини такомиллаштириш Конвенцияни амалга ошириш учун ҳуқуқий шарт-шароитларни яратади.

2. Давлат дастурлари, "қулай муҳит", "ногиронларни ижтимоий реабилитация қилиш давлат дастури", "ногиронлар учун иш ўринлари яратиш ва уларни иш билан таъминлаш" ҳудудий дастурларининг қабул қилиниши, "ижтимоий корхоналар тўғрисида" ги қонуннинг қабул қилиниши 9, 26, 27-моддаларнинг бажарилиши учун шароит яратади. Конвенция.

3. Фаолиятнинг халқаро таснифи (ИCФ) қоидаларини ҳисобга олган ҳолда тиббий-ижтимоий экспертиза тизимини такомиллаштириш. Бу Конвенция талабларига жавоб берадиган ногиронликни аниқлаш бўйича халқаро стандартларга ўтишга имкон беради.

4. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг "инклюзив таълим тўғрисида" ги Низомининг қабул қилиниши Конвенсиянинг 24-моддасини амалга ошириш учун шароит яратади.

6. "Шахсий ёрдамчилар ва ижтимоий хизматлар тўғрисида" ги қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш ва қабул қилиш амалга ошириш учун шароит яратади.Конвенциянинг 20.

7. Конвенсияни амалга ошириш учун турли давлат муассасалари, вазирликлар ва идораларни мувофиқлаштириш, шунингдек унинг бажарилишини назорат қилиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузурида ногиронлар учун идоралараро мувофиқлаштирувчи қўмитани ташкил этиш.Ушбу жараёнга ногиронларнинг жамоат ташкилотларини жалб қилиш 33 Конвенцияларини амалга оширишга имкон беради.

8. Ногиронликнинг турли масалалари бўйича ахборот-маърифий ишларни такомиллаштириш, жамоатчиликнинг ногиронларга нисбатан ижобий муносабатини шакллантириш. Ушбу тадбирлар Конвенциянинг 8-моддасини амалга оширишга ёрдам беради.

9. Давлат Паралимпия қўмитасининг ташкил этилиши ногиронларни спортга жалб этиш масалаларини давлат даражасига кўтариш имконини беради. Натижада Конвенциянинг 30-моддасини амалга ошириш мумкин бўлади.

10. Ногиронларга хизмат кўрсатадиган ижтимоий ишчиларни тайёрлаш бўйича ихтисослаштирилган ўқув-услубий марказнинг ташкил этилиши Конвенциянинг 20-моддасини амалга оширишга ёрдам беради.

Асосан, БМТнинг ногиронлар ҳуқуқлари тўғрисидаги Конвенсияси Ўзбекистонни миллий қонунчиликда мавжуд бўлмаган ишларни қилишга мажбурламайди.

Конвенцияни амалга ошириш охир-оқибат инклюзив жамиятни яратади.

Албатта, биз ҳаммамиз реалистмиз ва конвенцияни ратификация қилгандан сўнг дарҳол ногиронларнинг ижтимоий ҳаётида баъзи мўжизалар бўлади, деган хаёлга эга эмасмиз, чунки ратификация қилинганидан кейин жуда кўп иш бўлади, шу жумладан ногиронларнинг жамоат ташкилотлари томонидан. Конвенцияни амалга ошириш, амалга ошириш ва мониторинг қилиш.

Бироқ, Конвенция ратификация қилингандан сўнг, ҳеч бўлмаганда биз ногиронларни ижтимоий ҳимоя қилиш масалаларида ўтмишдан келажакка ўтишни бошлаймиз ва аксинча эмас. Ногиронларга юк сифатида эмас, балки жамият ва давлат ривожига ҳисса қўша оладиган манба сифатида муносабатда бўлишни хоҳлайди.

Исаков Øйбек.

Ўзбекистон ногиронлар жамияти, 2014 йил Май

Ногиронлиги бо ълган фуқароларнинг сайлов ҳуқуқларини амалга ошириш бў йича тавсиялар

Ўзбекистон Конституцияси ва сайлов тўғрисидаги қонун ҳужжатлари Ўзбекистон Республикасининг барча фуқаролари, шу жумладан жисмоний ҳолати туфайли ўз ҳуқуқларини амалга оширишда муайян қийинчиликларга дуч келаётган фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари тенглигини кафолатлайди

2009 йил феврал ойида Ўзбекистон БМТнинг ногиронлар ҳуқуқлари тўғрисидаги халқаро Конвенциясини имзолади. Конвенциянинг 29-моддаси қоидаларига биноан, " иштирокчи давлатлар ногиронларга овоз бериш ва сайланиш ҳуқуқи ва имкониятини кафолатлайди ва ушбу тоифадаги фуқароларнинг сайлов жараёнида тўлиқ иштирок этишини таъминлаш, процедуралар, бинолар ва овоз бериш учун этарли даражада мос, қулай ва осон бўлган материаллар. уларни тушуниш ва ишлатиш."

Шуни ҳисобга олиш керакки, ногиронлар учун овоз бериш нафақат уларнинг хоҳиши ва ҳуқуқи, балки ўзини жамиятнинг тўлақонли аъзолари каби ҳис қилиш учун ноёб имкониятдир.

Барча даражадаги сайлов комиссиялари ишида ногиронларнинг ўз сайлов ҳуқуқларини амалга оширишлари учун энг қулай шарт-шароитлар яратилишини таъминлаш бўйича вазифалар ва уларни ҳал этиш йўлларини аниқлаш мақсадида Ўзбекистон ногиронлар жамияти ва НАННОУЗ қошидаги ногиронлар жамоат ташкилотлари маслаҳат Кенгаши аъзолари, 2014 йил апрел ойида ишлаб чиқилган ва Ўзбекистон Республикаси Марказий сайлов комиссиясига тақдим этилган:

Барча даражадаги сайлов комиссиялари ишида ногиронларнинг ўз сайлов ҳуқуқларини амалга оширишлари учун энг қулай шарт-шароитлар яратилишини таъминлаш бўйича вазифалар ва уларни ҳал этиш йўлларини аниқлаш мақсадида Ўзбекистон ногиронлар жамияти ва НАННОУЗ қошидаги ногиронлар жамоат ташкилотлари маслаҳат Кенгаши аъзолари, 2014 йил апрел ойида ишлаб чиқилган ва Ўзбекистон Республикаси Марказий сайлов комиссиясига тақдим этилган:

"Миллий сайловлар пайтида ногирон фуқароларнинг сайлов ҳуқуқларини амалга оширишни таъминлаш бўйича тавсиялар."

1. Сайлов участкаси бинолари ногиронлар аравачаси учун қулай бўлган пандуслар ва панжаралар билан жиҳозланган бўлиши керак.

2. Агар овоз бериш хонаси жойлашган бинога кириш таянч-ҳаракат тизими фаолияти бузилган, кўзи ожиз ва ногиронлар коляскалари аъзолари бўлган сайловчиларнинг кириши учун махсус мосламалар билан жиҳозланмаган бўлса, сайлов комиссиялари маҳаллий ўзини ўзи бошқариш органларига, аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш ҳудудий органларига мурожаат қилишлари керак. рампалар, тутқичлар ва ҳоказоларни ўрнатиш масаласини ҳал қилинг. Юқорида айтиб ўтилган махсус қурилмаларни ўрнатиш бўйича ишларни амалга ошираётганда, улар амалдаги қурилиш қоидалари ва қоидаларига (СНиП) мос келиши кераклигини ёдда тутиш керак. махсус жиҳозлар, пиёдалар йўлларининг белгиланган стандартларига мувофиқлигини текшириш учун ишчи гуруҳ тузиш тавсия этилади, улар сайлов комиссияси аъзолари, ногиронлар жамоат ташкилотлари ва маҳаллий давлат ҳокимияти органлари вакиллари бўлиши керак.

3. Ногиронлар коляскалари иродасига қулайлик яратиш учун сайлов участкаларида яширин овоз бериш учун махсус кабиналар ўрнатилиши керак. Улар одатдагидан кенгроқ деворлар ва паст стол билан фарқ қилиши керак. Ногиронлар аравачаси бундай кабиналарга осонгина кириши керак. Овоз бериш хонасидаги жиҳозлар (столлар, кабиналар ва овоз бериш қутилари) ногиронлар аравачасидан фойдаланадиган ёки ҳаракатланишда қийналаётган ногирон сайловчилар учун қулайликни таъминлайдиган тарзда жойлаштирилиши керак.

4. Кўзи ожиз ва кўзи ожиз фуқаролар учун сайловда иштирок этаётган сиёсий партиялар, рўйхатдан ўтган депутатликка номзодлар, катта шрифтда ва (ёки) релиеф-дот Брайл алифбосидан фойдаланган ҳолда бюллетенларни тўлдириш тартиби тўғрисидаги маълумотлар ахборот стендига жойлаштирилиши керак.Ушбу тоифадаги сайловчиларнинг эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда, оптик тузатиш мосламалари (катталаштирувчи кўзойнаклар, ёритилган катталаштиргичлар ва бошқалар.), қўшимча ёритиш, стуллар яширин овоз бериш учун сайлов кабиналарига жойлаштирилиши керак.

5. Сайлов комиссиялари маълумотларнинг мавжудлигини ошириш мақсадида сайловларни ахборот билан таъминлаш бўйича иш режаларини тайёрлашда ногирон сайловчиларни хабардор қилиш учун зарур чораларни кўришлари керак.

6. Ногирон сайловчиларни хабардор қилиш ногиронлик тоифасини ҳисобга олган ҳолда белгиланадиган маълумотларга тўсиқсиз киришни таъминлашнинг турли усуллари ёрдамида амалга оширилади.

Сайлов комиссияларига кўзи ожиз сайловчиларга маълумот бериш тавсия этилади:

- радиоешиттириш тармоғининг имкониятларидан фойдаланишни таъминлаш;

- сайлов кампаниясининг бориши (овоз бериш вақти ва жойи, асосий сайлов ҳаракатлари, алоқалар), сайловда иштирок этаётган сиёсий партиялар, депутатлик лавозимига номзодлар, овоз бериш тартиби, овоз бериш тартиби, овоз бериш бюллетенини тўлдириш тартиби тўғрисида аудио форматдаги (рақамли ахборот воситаларида) ахборот материалларини тайёрлаш ва бошқа процедуралар;

-ўқиш учун қулай бўлган катталаштирилган шрифтда босилган нашрларнинг (варақаларнинг) ахборот масалаларини тайёрлаш, шунингдек релиеф-дот Брайл алифбосидан фойдаланиш имкониятини таъминлаш;

- кўзи ожизлар учун мўлжалланган ахборот материалларини жойлаштириш учун ахборот ва телекоммуникация тармоғи имкониятларидан, шу жумладан Ўзбекистон Республикаси Марказий сайлов комиссиясининг расмий веб-сайтларидан, ҳудудий сайлов комиссияларидан фойдаланиш.

- кўзи ожиз фуқароларни сайловлар тўғрисидаги маълумотлар билан таништириш учун кўзи ожизлар учун кутубхоналарнинг техник имкониятларидан, кўриш қобилияти чекланган жамоат ташкилотларининг махсус жиҳозларига (тайфун ускуналари) эга бўлган ресурсларидан фойдаланинг, уларда матнли файлларни овозга айлантирадиган компютер экранига кириш дастурлари ўрнатилган. Иложи бўлса, маълумот СМС-хабарларни юбориш орқали уяли алоқа ёрдамида узатилиши мумкин, улар фойдаланувчи томонидан овозли сигналга айлантирилганда ўзгартирилади;

-- кўзи ожизлар учун ихтисослаштирилган кутубхоналарни сайлов комиссиялари томонидан ишлаб чиқарилган ва ушбу тоифадаги сайловчилар учун мослаштирилган зарур ахборот материаллари билан таъминлаш.

Сайлов комиссияларига сайлов кампаниялари пайтида кар ва эшитиш қобилияти паст сайловчиларга маълумот бериш тавсия этилади:

- факсимил ва мобил алоқа (СМС-хабарлар)орқали сайлов маълумотларини матнли узатишдан фойдаланиш;

-оммавий ахборот воситалари билан ўзаро алоқада бўлганда, турли тематик дастурлар ва янгиликлар релизлари, шу жумладан сайловларга тайёргарлик кўриш ва ўтказиш ҳақидаги видеофилмларни эфирга узатишда имо-ишора тилидаги таржимадан ёки субтитрли кўрсатувлардан фойдаланишни таъминланг.

Сайлов комиссияларига сайлов кампаниялари пайтида ногиронлар коляскалари фойдаланувчиларига маълумот бериш тавсия этилади:

-- Жамоат жойларидаги сайловлар ҳақидаги визуал маълумотлар ногиронлар аравачаси бўлган сайловчилар у билан қўшимча ҳаракатларсиз танишишлари учун жойлаштирилиши керак.

7. Марказий сайлов комиссияси сайловда иштирок этаётган сиёсий партияларга ушбу тоифадаги сайловчилар билан ахборот ишларига алоҳида эътибор беришни ва сайловолди ташвиқоти материалларини аудио форматда, босма ташвиқот материалларини катта шрифт ва Брайл алифбосида, кар ёки эшитиш қобилияти паст сайловчилар учун – субтитр ёки имо-ишора тили билан сайловолди ташвиқоти материаллари (видеолари) тайёрлашни тавсия қилиши зарур кўзи ожиз ва кўзи ожиз сайловчилар учун таржима.

8. Ногирон сайловчиларнинг эҳтиёжларини ҳисобга олиш учун Ўзбекистон пенсия жамғармаси Марказий сайлов комиссиясининг ҳудудий сайлов комиссияларига ҳар йили 1 январ ва 1 июл ҳолатига ногиронлик гуруҳлари кўрсатилган ногирон сайловчилар сони тўғрисидаги маълумотларни тақдим этиши зарур.

9. Хусусан, кўзи ожиз сайловчиларнинг овоз беришини ташкил этишда сайлов бюллетенларида сиёсий партиялар, рўйхатдан ўтган номзодларнинг исмларини жойлаштириш чизиғи бўйлаб белги қўйиш учун бўш жойли махсус шаблонларни ишлаб чиқиш таклиф этилади. сайлов участкаларида сайлов бюллетенлари.

10. Сайлов комиссиялари сайлов участкалари ва сайлов участкаларини жиҳозлашда ногиронларнинг сайловда бошқа фуқаролар билан тенг шароитларда қатнашишини ҳисобга олишлари тавсия этилади, аммо уларга ўз ҳуқуқларидан тўлиқ фойдаланишлари учун махсус шароитлар яратилиши керак. Шуни ҳам ёдда тутиш керакки, ногиронларнинг сайлов участкаларига шахсий ташрифлари, сайлов комиссиялари аъзолари билан мулоқоти, овоз бериш учун техник воситалардан фойдаланиш уларнинг жамиятга қўшилишига ижобий таъсир кўрсатади ва фаол ижтимоий ҳаёт учун яхши рағбат бўлиб хизмат қилади.

Исаков Øйбек.

Ўзбекистон ногиронлар жамияти.

Май 2014

ok_OKЎзбекча

Заполните форму