So'nggi paytlarda mamlakatimizda nogironlar huquqlariga tobora ko'proq e'tibor qaratilmoqda. Bu ko'p jihatdan 2006 yilda O'zbekiston 2009 yilda imzolagan BMTning nogironlar huquqlari to'g'risidagi Konventsiyasining paydo bo'lishi bilan bog'liq. Hozirgi kunda Konventsiyani ratifikatsiya qilishga tayyorgarlik ko'rish bo'yicha Davlat darajasida ishlar olib borilmoqda.<\/p>\n
Rasmiy statistik ma'lumotlarga ko'ra, respublikada 780 ming nogiron yashaydi.<\/p>\n
Nogironlar hayotida quyidagi qiyinchiliklarga duch kelishadi:<\/p>\n
- Infratuzilmaga kirishning etishmasligi<\/p>\n
- Xizmatlar va ma'lumotlarga kirishning etishmasligi<\/p>\n
- Bandlik bilan bog'liq qiyinchiliklar, nogironlarni bandlik sohasida kamsitish<\/p>\n
Ta'lim olish imkoniyatini cheklash va ijtimoiy-madaniy va sport ehtiyojlarini qondirish<\/p>\n
- Lsi \/ institutsionalizatsiya izolyatsiyasi<\/p>\n
- Jamiyatning stereotiplari va tamg'alari (tibbiy va xayriya yondashuvlari)<\/p>\n
- Nogironlar va ularning tashkilotlarini jamoat va davlat dasturlari va strategiyalarini ishlab chiqishga jalb qilmaslik.<\/p>\n
- Nogironlar hayotining barcha sohalarini qamrab oladigan to'liq statistikaning yo'qligi<\/p>\n
- Jamiyat hayotining barcha sohalariga qo'shilmaslik<\/p>\n
- Nogironlar jamoat tashkilotlarining moliyaviy beqarorligi<\/p>\n
- Nogironlar jamoat tashkilotlarining tashkiliy salohiyatining pastligi<\/p>\n
-Nogironlarning jamoat tashkilotlarini qarorlarni qabul qilish darajasida, shuningdek siyosiy jarayonlarga jalb qilmaslik.<\/p>\n
- Nogironlar, nogironlar va nogironlarning huquqlari to'g'risida jamiyatning barcha qatlamlari, shu jumladan oilalarda, nogironlarga xizmat ko'rsatadigan tuzilmalarda ma'lumotlarning past darajasi.<\/p>\n
Jahon Sog'liqni saqlash tashkiloti ma'lumotlariga ko'ra, har bir mamlakat aholisining kamida 10-15% nogiron fuqarolardir. Ko'pgina mamlakatlarda nogironlar kamsitishlarga duch kelishadi, ularning imkoniyatlari e'tiborsiz qoldiriladi va qobiliyatlari kam baholanadi. Ular kerakli ta'lim va sog'liqni saqlash xizmatlarini olmaydilar va ular jamiyat hayotidan chetlashtiriladi. BMTning nogironlar huquqlari to'g'risidagi Konventsiyasi ushbu muammolarga javobdir. Konventsiya hukumat uchun nogiron fuqarolar boshqa fuqarolar bilan teng ravishda o'z huquqlaridan foydalanishlari uchun nima qilish kerakligini ko'rsatadigan\" yo'l xaritasi \" dir.<\/p>\n
Ushbu Konventsiyada nazarda tutilgan huquqlar yangi huquqlar emasligini tushunish muhimdir. Bular inson huquqlari Umumjahon deklaratsiyasida, iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy huquqlar to'g'risidagi xalqaro Paktda, bola huquqlari to'g'risidagi Konventsiyada va O'zbekiston ratifikatsiya qilgan va amalga oshirayotgan boshqa xalqaro shartnomalarda mustahkamlangan inson huquqlaridir. Konventsiya nogironlarga nisbatan barcha toifadagi huquqlarni qanday qo'llash mumkinligini tushuntiradi va belgilaydi, nogironlarga o'z huquqlarini samarali amalga oshirishga imkon beradigan o'zgarishlarni talab qiladigan sohalarni va ularning huquqlari buzilgan va inson huquqlari mexanizmlarini kuchaytirish zarur bo'lgan sohalarni belgilaydi. Konventsiyaning maqsadi nogironlarning huquqlarini batafsil belgilash va ularni amalga oshirish tartibini belgilashdan iborat. Konventsiya endi sog'lig'ining buzilishida pastlik yoki illat ko'rilganda, odamning \"noto'g'ri\" ekanligiga e'tibor qaratmaydi. Aksincha, nogironlik muammosi Konventsiyada \"jamiyat patologiyasi sifatida\" ko'rib chiqiladi, ya'ni.jamiyatlarning barchani istisnosiz qamrab ololmasligi va individual farqlarni o'zlashtira olmasligi natijasida. Konventsiya bizdan boshqacha yondashuvni talab qiladi. Nogironlik insonning nuqsoni emas, balki ekologik to'siqlarni yaratadigan va saqlaydigan ijtimoiy muhitdagi nuqsondir. Nogironlik tayinlanishi va individual reabilitatsiya rejasini olishi kerak bo'lgan odam emas, aynan bizning uylarimiz, transportimiz, ta'lim tizimimizga nogironlik darajasi berilishi va reabilitatsiya vositalari bilan jihozlanishi kerak. Mamlakat taraqqiyotida ko'plab yurtdoshlarimizning salohiyatidan foydalana olmasligimiz jamiyatning aybi.<\/p>\n
BMTning nogironlar huquqlari to'g'risidagi Konventsiyasining asosiy falsafasi inklyuziv jamiyat yaratishdir. Ya'ni, barcha fuqarolar o'z huquqlaridan foydalanish uchun teng imkoniyatlarga ega bo'ladigan shunday jamiyatni yaratish.<\/p>\n
Umuman O'zbekiston qonunchiligi nogironlarning huquqlarini yetarli darajada ta'minlaydi va global o'zgarishlarni talab qilmaydi, ammo afsuski, qonunlar o'zining amaliy qo'llanilishini topa olmaydi, Konvensiyani ratifikatsiya qilish nogironlarning huquqlarini hurmat qilishga qaratilgan ichki qonunchilikni amalga oshirishda katalizator bo'ladi.<\/p>\n
If we want to improve the quality of life of people with disabilities, as well as to involve and include them in the life of society, then we must advocate for the ratification of the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities.<\/p>\n
Konventsiya ratifikatsiya qilingandan so'ng, ishning ikkinchi qismi boshlanadi: Konventsiyani milliy qonunchilikka tatbiq etish va qonunchilikni Konventsiya talablariga muvofiqlashtirish. Konventsiyani amalga oshirish jarayoni uzoq davrni qamrab oladi. Bu ko'plab davlat va jamoat tadbirlarini, aholi o'rtasida keng tushuntirish va ma'rifiy kampaniyani va nogironlarning jamoat tashkilotlari vakillarini o'z biznesiga mutaxassis sifatida faol, ehtimol yanada mas'uliyatli jalb qilishni talab qiladi. Konventsiya ratifikatsiya qilingandan so'ng, nogironlarning jamoat tashkilotlari Konventsiyaning 33, 34, 35-moddalari qoidalariga muvofiq BMTning nogironlar huquqlari bo'yicha qo'mitasiga Konventsiyaning bajarilishi to'g'risida muqobil hisobotlarni taqdim etadilar va uning bajarilishini nazorat qilishda ishtirok etadilar. Bu erda nogironlarning manfaatlariga daxldor o'z hujjatlari loyihalarini ishlab chiqish va taklif qilish, Qonunchilik va qonunosti hujjatlarini qayta ko'rib chiqish tashabbuskori bo'lishi mumkin va bo'lishi kerak bo'lgan nogironlarning jamoat tashkilotlari uchun keng faoliyat maydoni ochiladi.<\/p>\n
Ayni paytda nogironlarning jamoat tashkilotlari uchun Qonunchilik va amaliyotni Konventsiya qoidalariga muvofiqlashtirish maqsadida ularning faoliyatini faollashtirish birinchi o'ringa chiqmoqda. Shu nuqtai nazardan, qonun chiqaruvchi va huquqni muhofaza qilish organi xodimi ustuvor vazifa sifatida qanday harakatlarni amalga oshirishi kerakligini aniq tushunish uchun nogironlar huquqlarining buzilishi va amaldagi qonunchilikning holatini tahlil qilish zarur. uni ratifikatsiya qilish qonunchiligimizga muvaffaqiyatli tatbiq etilmoqda.<\/p>\n
Konventsiyaning muqaddimasida aytilishicha\u00a0\"... nogironlar strategiya va dasturlarga, shu jumladan ularga bevosita tegishli bo'lgan qarorlarni qabul qilish jarayonlarida faol ishtirok etishlari kerak\"\u00a0<\/strong>Printsipni amalga oshirish uchun\u00a0\"Bizsiz biz haqimizda hech narsa yo'q\"\u00a0<\/strong>\"Bizsiz biz haqimizda hech narsa\" Qonunchilik darajasida nogironlarning jamoat tashkilotlarini nogironlar hayoti bilan bog'liq har qanday masalalarni hal qilishga jalb qilish majburiyatini mustahkamlash, bunday ishtirok etishning aniq mexanizmlarini ishlab chiqish va belgilangan me'yorlarni buzganlik uchun javobgarlikni joriy etish uchun zarurdir.<\/p>\n BMTning nogironlar huquqlari to'g'risidagi Konvensiyasini ratifikatsiya qilish va uni amalga oshirish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish maqsadida nogironlarning jamoat tashkilotlari O'zbekistonda fuqarolik jamiyati tarixida birinchi marta mustaqil ravishda BMT Konvensiyasini amalga oshirish bo'yicha loyiha, Milliy harakatlar rejasini ishlab chiqdilar nogironlarning huquqlari to'g'risida.Milliy harakat rejasining ishlab chiqilgan loyihasi nogironlar hayotining barcha sohalarini qamrab olgan 111 dan ortiq banddan iborat.<\/p>\n Ishlab chiqilgan loyiha tahlil qilish va takliflar kiritish uchun tegishli vazirlik va idoralarga taqdim etildi. Deyarli barcha tegishli vazirliklar hujjat loyihasiga ijobiy munosabatda bo'lishdi va o'z takliflarini bildirishdi, ular NAP loyihasini yakunlashda hisobga olindi.<\/p>\n Milliy harakatlar rejasining amalga oshirilishi BMTning nogironlar huquqlari to'g'risidagi Konventsiyasini amalga oshirish va ratifikatsiya qilish uchun sharoit yaratadi, xususan:<\/p>\n 1. Hozirgi kunda Konventsiyada amaldagi qonunchilikda \"nogironlik asosida kamsitish\" (2-modda), \"oqilona turar joy\" (2-modda), \"universal dizayn\" (2-modda), \"muloqot\", \"til\" (2-modda)kabi tushunchalar mavjud emas., \"inklyuziv ta'lim \"(24-modda), \"habilitatsiya\" (26). Imo-ishora tilidan foydalanish holati va ko'lami aniqlanmagan. \"Nogironlarni ijtimoiy himoya qilish to'g'risida\" gi qonunda belgilangan nogironning ta'rifi Konventsiyada belgilangan ta'rifdan farq qiladi. va hokazo. Milliy qonunchilikni Konventsiya qoidalariga muvofiqlashtirish va nogironlarni ijtimoiy himoya qilishning me'yoriy-huquqiy bazasini takomillashtirish Konventsiyani amalga oshirish uchun huquqiy shart-sharoitlarni yaratadi.<\/p>\n 2. Davlat dasturlari, \"qulay muhit\", \"nogironlarni ijtimoiy reabilitatsiya qilish davlat dasturi\", \"nogironlar uchun ish o'rinlari yaratish va ularni ish bilan ta'minlash\" hududiy dasturlarining qabul qilinishi, \"ijtimoiy korxonalar to'g'risida\" gi qonunning qabul qilinishi 9, 26, 27-moddalarning bajarilishi uchun sharoit yaratadi. Konventsiya.<\/p>\n 3. Faoliyatning xalqaro tasnifi (ICF) qoidalarini hisobga olgan holda tibbiy-ijtimoiy ekspertiza tizimini takomillashtirish. Bu Konventsiya talablariga javob beradigan nogironlikni aniqlash bo'yicha xalqaro standartlarga o'tishga imkon beradi.<\/p>\n 4. O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining \"inklyuziv ta'lim to'g'risida\" gi Nizomining qabul qilinishi Konvensiyaning 24-moddasini amalga oshirish uchun sharoit yaratadi.<\/p>\n 6. \"Shaxsiy yordamchilar va ijtimoiy xizmatlar to'g'risida\" gi qonun loyihasini ishlab chiqish va qabul qilish amalga oshirish uchun sharoit yaratadi.Konventsiyaning 20.<\/p>\n 7. Konvensiyani amalga oshirish uchun turli davlat muassasalari, vazirliklar va idoralarni muvofiqlashtirish, shuningdek uning bajarilishini nazorat qilish maqsadida O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida nogironlar uchun idoralararo muvofiqlashtiruvchi qo'mitani tashkil etish.Ushbu jarayonga nogironlarning jamoat tashkilotlarini jalb qilish 33 Konventsiyalarini amalga oshirishga imkon beradi.<\/p>\n 8. Nogironlikning turli masalalari bo'yicha axborot-ma'rifiy ishlarni takomillashtirish, jamoatchilikning nogironlarga nisbatan ijobiy munosabatini shakllantirish. Ushbu tadbirlar Konventsiyaning 8-moddasini amalga oshirishga yordam beradi.<\/p>\n 9. Davlat Paralimpiya qo'mitasining tashkil etilishi nogironlarni sportga jalb etish masalalarini davlat darajasiga ko'tarish imkonini beradi. Natijada Konventsiyaning 30-moddasini amalga oshirish mumkin bo'ladi.<\/p>\n 10. Nogironlarga xizmat ko'rsatadigan ijtimoiy ishchilarni tayyorlash bo'yicha ixtisoslashtirilgan o'quv-uslubiy markazning tashkil etilishi Konventsiyaning 20-moddasini amalga oshirishga yordam beradi.<\/p>\n Asosan, BMTning nogironlar huquqlari to'g'risidagi Konvensiyasi O'zbekistonni milliy qonunchilikda mavjud bo'lmagan ishlarni qilishga majburlamaydi.<\/p>\n Konventsiyani amalga oshirish oxir-oqibat inklyuziv jamiyatni yaratadi.<\/p>\n Albatta, biz hammamiz realistmiz va konventsiyani ratifikatsiya qilgandan so'ng darhol nogironlarning ijtimoiy hayotida ba'zi mo'jizalar bo'ladi, degan xayolga ega emasmiz, chunki ratifikatsiya qilinganidan keyin juda ko'p ish bo'ladi, shu jumladan nogironlarning jamoat tashkilotlari tomonidan. Konventsiyani amalga oshirish, amalga oshirish va monitoring qilish.<\/p>\n Biroq, Konventsiya ratifikatsiya qilingandan so'ng, hech bo'lmaganda biz nogironlarni ijtimoiy himoya qilish masalalarida o'tmishdan kelajakka o'tishni boshlaymiz va aksincha emas. Nogironlarga yuk sifatida emas, balki jamiyat va davlat rivojiga hissa qo'sha oladigan manba sifatida munosabatda bo'lishni xohlaydi.<\/p>\n Isakov \u00d8ybek.<\/p>\n O'zbekiston nogironlar jamiyati, 2014 yil May<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u041f\u0440\u0430\u0432\u0430\u043c \u043b\u044e\u0434\u0435\u0439 \u0441 \u0438\u043d\u0432\u0430\u043b\u0438\u0434\u043d\u043e\u0441\u0442\u044c\u044e \u0432 \u043d\u0430\u0448\u0435\u0439 \u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u0435 \u0432 \u043f\u043e\u0441\u043b\u0435\u0434\u043d\u0435\u0435 \u0432\u0440\u0435\u043c\u044f \u0443\u0434\u0435\u043b\u044f\u0435\u0442\u0441\u044f \u0432\u0441\u0435 \u0431\u043e\u043b\u044c\u0448\u0435 \u0432\u043d\u0438\u043c\u0430\u043d\u0438\u044f. \u0412 \u0431\u043e\u043b\u044c\u0448\u0435\u0439 \u0441\u0442\u0435\u043f\u0435\u043d\u0438 \u044d\u0442\u043e \u0441\u0432\u044f\u0437\u0430\u043d\u043e \u0441 \u043f\u043e\u044f\u0432\u043b\u0435\u043d\u0438\u0435\u043c \u0432 2006 \u0433. \u041a\u043e\u043d\u0432\u0435\u043d\u0446\u0438\u0438 \u041e\u041e\u041d \u00ab\u041e \u043f\u0440\u0430\u0432\u0430\u0445 \u0438\u043d\u0432\u0430\u043b\u0438\u0434\u043e\u0432\u00bb, \u043a\u043e\u0442\u043e\u0440\u0443\u044e \u0423\u0437\u0431\u0435\u043a\u0438\u0441\u0442\u0430\u043d \u043f\u043e\u0434\u043f\u0438\u0441\u0430\u043b \u0432 2009 \u0433\u043e\u0434\u0443. \u0412 \u043d\u0430\u0441\u0442\u043e\u044f\u0449\u0435\u0435 \u0432\u0440\u0435\u043c\u044f \u043d\u0430 \u0433\u043e\u0441\u0443\u0434\u0430\u0440\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u043e\u043c \u0443\u0440\u043e\u0432\u043d\u0435 \u043f\u0440\u043e\u0432\u043e\u0434\u0438\u0442\u0441\u044f \u0440\u0430\u0431\u043e\u0442\u0430 \u043f\u043e \u043f\u043e\u0434\u0433\u043e\u0442\u043e\u0432\u043a\u0435 \u043a \u0440\u0430\u0442\u0438\u0444\u0438\u043a\u0430\u0446\u0438\u0438 \u041a\u043e\u043d\u0432\u0435\u043d\u0446\u0438\u0438. \u041f\u043e \u043e\u0444\u0438\u0446\u0438\u0430\u043b\u044c\u043d\u043e\u0439 \u0441\u0442\u0430\u0442\u0438\u0441\u0442\u0438\u043a\u0438 \u0432 \u0440\u0435\u0441\u043f\u0443\u0431\u043b\u0438\u043a\u0435 \u043f\u0440\u043e\u0436\u0438\u0432\u0430\u044e\u0442 780 \u0442\u044b\u0441\u044f\u0447 \u043b\u044e\u0434\u0435\u0439 \u0441 \u0438\u043d\u0432\u0430\u043b\u0438\u0434\u043d\u043e\u0441\u0442\u044c\u044e. \u041b\u044e\u0434\u0438 \u0441 \u0438\u043d\u0432\u0430\u043b\u0438\u0434\u043d\u043e\u0441\u0442\u044c\u044e \u0432 \u0441\u0432\u043e\u0435\u0439 \u0436\u0438\u0437\u043d\u0435\u0434\u0435\u044f\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u043e\u0441\u0442\u044c\u044e \u0441\u0442\u0430\u043b\u043a\u0438\u0432\u0430\u044e\u0442\u0441\u044f \u0441\u043e \u0441\u043b\u0435\u0434\u0443\u044e\u0449\u0438\u043c\u0438 \u0432\u044b\u0437\u043e\u0432\u0430\u043c\u0438: –[…]<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":307,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[3],"class_list":["post-44","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-31","tag-doctors"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozna.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozna.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozna.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozna.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozna.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ozna.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozna.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/307"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozna.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozna.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozna.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}